Drogę do II Wojny Światowej otworzył układ podpisany 23 sierpnia 1939 r. w Moskwie przez ministrów spraw zagranicznych Trzeciej Rzeszy i Związku Sowieckiego Joachima von Ribbentropa i Wiaczesława Mołotowa. Jego tajny protokół ustalał zasady współpracy między oba mocarstwa i dzielił Europę na strefy wpływów niemiecką i sowiecką.
1 września 1939 r. Hitler uderzył na Polskę, a 17 września 1939 r. ze wschodu uderzyła Armia Czerwona. 28 września 1939 r. Związek Sowiecki i Rzesza Niemiecka podpisały porozumienie o rozbiorze Polski, wyznaczając granicę na rzekach San, Bug, Narew. Pod okupacją sowiecką znalazło się 52 procent powierzchni przedwojennego państwa polskiego.
            We wrześniu 1939 r. do niewoli sowieckiej dostało się 250 tys. polskich wojskowych, w tym kilkanaście tysięcy oficerów. Większość oficerów wraz z kilkoma tysiącami funkcjonariuszy policji, żandarmerii, straży więziennej i granicznej KOP oraz cywilami została w listopadzie 1939 r. osadzona w obozach specjalnych w Kozielsku, Starobielsku, Ostaszkowie.

Zbrodnia Katyńska to rozstrzelanie 22 tys. polskich obywateli dokonane wiosną 1940 r. na polecenie najwyższych władz ZSRR. Nazwa Zbrodni pochodzi od miejscowości Katyń koło Smoleńska, gdzie odnaleziono pierwsze groby zamordowanych. Ofiarą zbrodni padli chronieni prawem międzynarodowym jeńcy wojenni wzięci do  niewoli po agresji sowieckiej na Polskę 17 września 1939 r. oraz osoby cywilne aresztowane przez NKWD (Ludowy Komisariat Spraw Wewnętrznych). Ten bezprzykładny akt ludobójstwa stanowił nie tylko okrutny cios w armię polską, ale także był elementem planowej akcji eksterminacyjnej, skierowanej przeciwko elicie narodu. Najliczniejszą grupę ofiar stanowiła Polska inteligencja- profesorowie, prawnicy, lekarze, nauczyciele, twórcy, oficerowie, urzędnicy i wielu innych. Ogrom strat duchowych, jakie w ten sposób poniesiono, nie da się oszacować ani wyrównać.
            Zbrodnia Katyńska to jednocześnie zbrodnia ludobójstwa (bo wymordowano członków grupy narodowej) zbrodnia wojenna (bo jej ofiarami padli jeńcy wojenni) i zbrodnia przeciwko ludzkości (bo cywilnych więźniów zamordowano z przyczyn politycznych w oparciu o bezpodstawne oskarżenia).

Miejsca Zbrodni Katyńskiej: Miednoje, Kalinin/Twer (6311), Katyń (4421), Smoleńsk, Mińsk (3870), Bykownia, Charków (3820), Chersoń.
Wiosną 1940 r. deportowano do Kazachstanu 61 tyś. członków rodzin ofiar.

Kłamstwo Katyńskie
            11 kwietnia 1943 r. Radio Berlin nadało komunikat o odkryciu masowych grobów polskich oficerów zamordowanych przez bolszewików w ZSRS w 1940 r. Cztery dni później Sowiecka Agencja Informacyjna zdementowała relację niemiecką i poinformowała o dostaniu się oficerów w ręce niemieckie.
23 stycznia 1944 r. Komunikat Komisji Specjalnej uzasadnił sowieckie fałszerstwo, według którego masowego mordu dokonali Niemcy w 1941 r. Podczas procesu norymberskiego (1945-1946) sowiecki prokurator bezskutecznie próbował obciążyć winą za zbrodnie Niemców. Kłamstwo przez pół stulecia podtrzymywali rosyjscy i polscy komuniści. Od ujawnienia zbrodni trwa też walka o prawdę. Od początku prowadzona była ona przez Rząd RP i Polaków na emigracji gdzie opublikowane zostały opracowania i lista ofiar. W latach 1951-1952 Komisja Izby Reprezentantów Kongresu USA potwierdziła „ponad wszelką wątpliwość” sowiecką odpowiedzialność za Zbrodnię Katyńską. 13 września 1990 r. agencja TASS wydała komunikat o odpowiedzialności NKWD ZSRS za Zbrodnie Katyńską, a 14 października 1992 r. Prezydent Federacji Rosyjskiej Borys Jelcyn przekazał Polsce dokumenty zbrodni, potwierdzając bezpośrednią odpowiedzialność najwyższych władz partyjno-państwowych za Zbrodnię Katyńską.
            W XXI stuleciu nadal są środowiska propagujące kłamstwo katyńskie a prokuratura zakończyła śledztwo w sprawie zbrodni, nie uznając jej za ludobójstwo. Żaden z mocodawców i organizatorów bezpośrednich wykonawców Zbrodni Katyńskiej nigdy nie został ukarany za mord na Polakach.
Śledztwo w sprawie Zbrodni Katyńskiej prowadzi IPN.

„Imiennicy Węgorzewskich Dębów Katyńskich”

            28 kwietnia 2009 r. w ramach programu „KATYŃ… OCALIĆ OD ZAPOMNIENIA” w Węgorzewie posadzono cztery „Dęby Pamięci” dla uhonorowania ofiar Zbrodni Katyńskiej.

W Szkole Podstawowej nr 1 im. Mikołaja Kopernika   dąb im. kapitana Witolda Raubo (ur. 11.09.1907 r. w miejscowości Rewel) zamordowanego przez NKWD w Charkowie 1940r.

W Szkole Podstawowej nr 2 im. Janusza Korczaka  dąb im. chorążego Waleriana Franciszka Jezierskiego (ur. 20.04.1902 r. w Pińczowie) zamordowanego przez NKWD w 1940 r. (lista ukraińska).

W Gimnazjum im. Jerzego Andrzeja Helwinga dąb im. porucznika Józefa Żołnierowicza (ur.14.03.1908 r. w Bobarykach (woj. Brasławskie) zamordowanego przez NKWD w Katyniu 1940 r.

 W Liceum Ogólnokształcącym im. gen. Mariusza Zaruskiego dąb im. majora  Alfonsa Michnowicza (ur.23.09.1893 r. prawdopodobnie w Niemenczynie) zamordowanego przez NKWD w Charkowie w 1940 r.

Opracowanie
Krystyna Jarosz

MKL Węgorzewo, fot. Katarzyna Dżurko-Piasecka

MKL Węgorzewo, fot. Katarzyna Dżurko-Piasecka

MKL Węgorzewo, fot. Katarzyna Dżurko-Piasecka

MKL Węgorzewo, fot. Katarzyna Dżurko-Piasecka

wstecz